Trek het debat over temperatuurcontroles breder dan de AVG

Auteur(s): Bron:
  • OpenRecht, 15 juni 2020, JCDI:ALT551:1

Samenvatting

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft sinds het uitbreken van de coronacrisis meerdere keren haar visie bijgesteld over wat wel en niet mag in de strijd tegen corona, zoals ook over haar beleid inzake het meten van de temperatuur van werknemers. Erik Jonkman (CMS) geeft een kritisch commentaar.

Inleiding

Het aflezen van iemands lichaamstemperatuur, zonder dat daarmee iets gebeurt, is geen verwerking van persoonsgegevens. Dat schreef de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) recent in een kort antwoord op haar website in een rubriek met coronavragen.[1] De AP probeerde met die kleine ingreep duidelijkheid te scheppen in de discussie over de toelaatbaarheid van temperatuurcontroles. Die had zij enkele weken daarvoor zelf aangezwengeld door in een persbericht stellig te verkondigen dat temperatuurcontroles doorgaans in strijd zijn met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).[2] Critici bestempelden dat als imperial overstretch[3]vanuit de AP: zij wijzen erop dat er omstandigheden denkbaar zijn waarbij er geen sprake is van een verwerking van persoonsgegevens, zodat de AVG niet geldt en de AP dus niet bevoegd is om in te grijpen.[4]

Toepassingsbereik AVG

Wie het controleren van lichaamstemperaturen al langere tijd etaleerde als AVG-OK, kan zich gesteund voelen door de bijgestelde berichtgeving vanuit de AP. Het blijft echter onbevredigend hoe ongenuanceerd de AP zich in deze context blijft uitlaten over de fundamentele vraag wat het toepassingsbereik is van de AVG. Per saldo lijkt de duidelijkheid in ieder geval niet toegenomen. Zo zie ik inmiddels bijvoorbeeld – nota bene onder verwijzing naar de website van de AP – opmerkelijk vaak de stelling voorbij komen dat de AVG niet van toepassing is zolang er maar geen persoonsgegevens worden opgeslagen. Een onjuiste veronderstelling, zo blijkt uit de verwerkingsdefinitie en redeneerde ook de AP in haar beleidsregels over livebeelden bij cameratoezicht.[5] Het risico van de inburgering van deze en gelijksoortige onjuiste criteria, is dat organisaties zich vrij wanen om niet alleen temperatuurpistolen op te nemen in hun corona-arsenaal, maar bijvoorbeeld ook thermische camera's om werkplekken te monitoren. Dat men zich bij zulke vergaande maatregelen zal moeten bedienen van redeneringen die AVG-technisch gekunsteld zijn en die waarschijnlijk niet aansluiten bij wat de AP voor ogen had, lijkt daarbij nauwelijks nog een obstakel. Die nonchalance is begrijpelijk.  Mocht de AP immers besluiten om alsnog te gaan handhaven (wie durft haar gedrag nog te voorspellen), dan ligt er onderhand een aardige stapel argumenten klaar om een sanctie af te weren met een beroep op een gebrek aan rechtszekerheid.

Toezichthouder is geen webshop

Het zou de geloofwaardigheid van de AP ten goede kunnen komen als ze zich wat minder laat leiden door communicatieadviseurs met een neiging om genuanceerde kwesties te reduceren tot een Q&A-rubriek. Een publieke toezichthouder is geen webshop, en laagdrempeligheid is niet hetzelfde als simplisme. Bovendien maakt de discussie over temperatuurcontrole opnieuw duidelijk waarom het hoog tijd is dat de AP transparanter communiceert over de wijze waarop zij haar Q&A-rubrieken van tijd tot tijd aanpast. Dat gebeurt tot nu toe immers vaak in stilte (zo ook in dit geval), waarmee voortdurend de indruk ontstaat van het zwabberen met zienswijzen. Daarmee is uiteindelijk niemand gebaat.

Wettelijke borging temperatuurmetingen?

Onduidelijkheid is niet het enige resultaat van de commotie van de afgelopen weken. Die leidt er ook toe dat het debat zich voortdurend toespitst op enkele AVG-definities. Sommigen wijzen er terecht op dat temperatuurcontroles een inmenging in de persoonlijke levenssfeer zijn en een inbreuk vormen op de onaantastbaarheid van het menselijk lichaam.[6] Is die inbreuk in dit geval eigenlijk noodzakelijk, en verdient het een wettelijke borging? Een visie daarop van EVRM-specialisten zou verfrissend zijn. Ook het arbeidsrechtelijke perspectief behoeft meer aandacht. Wat bijvoorbeeld te denken van het feit dat de plicht om een veilige werkplek te bieden voortdurend wordt aangevoerd als hét argument om temperatuurcontroles in te voeren, terwijl de effectiviteit en proportionaliteit van een dergelijke maatregel discutabel is?[7] Ik hoop dat men vanuit goed werkgeverschap de lat voor zichzelf hoger wil leggen dan schijnveiligheid.

 

Als we als maatschappij kennelijk bereid zijn om ons massaal te onderwerpen aan dit soort temperatuurcontrolesystemen, dan is het hoog tijd dat we – ook in dit deel van het maatschappelijk coronadebat – naast AVG-specialisten ook andere deskundigen aan het woord laten.

Eindnoten

1. Temperaturen en gezondheidscheck, autoriteitpersoonsgegevens.nl. "Iets" wordt door de AP toegelicht als een situatie waarin de temperatuur niet wordt geregistreerd en ook niet in een geautomatiseerd systeem terechtkomt.

2. AP: temperatuur meten mag niet zomaar, autoriteitpersoonsgegevens.nl, 24 april 2020.

3.  Imperial overstretch , wikipedia.org.

4. AP: temperatuur meten mag niet zomaar, autoriteitpersoonsgegevens.nl, 24 april 2020.

5. Zie artikel 4 (2) AVG. Zie tevens 'Cameratoezicht Beleidsregels voor de toepassing van bepalingen uit de Wet bescherming persoonsgegevens en de Wet politiegegevens', autoriteitpersoonsgegevens.nl, 28 januari, 2016, p. 16 e.v.

6. Zie artikel 8 EVRM en artikel 11 Grondwet. Zie tevens A.P. Engelfriet, En nee, ook los van de AVG mag je werknemers (of klanten) niet temperaturen natuurlijk, blog.iusmentis.com, 12 maart 2020.

7. Zie in dit verband artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. 

Titel, auteur en bron

Titel

Trek het debat over temperatuurcontroles breder dan de AVG

Auteur(s)

Erik Jonkman

Bron

OpenRecht, 15 juni 2020, JCDI:ALT551:1

Permanente link

Huidige versie

https://www.openrecht.nl?jcdi=JCDI:ALT551:1